Thuận Hóa - Phú Xuân - Huế là vùng đất giàu truyền thống hiếu học. Sau kinh thành Thăng Long, Huế là nơi có Văn Miếu và Học Cung được xây dựng vào những thập niên 20, 30 của thế kỷ 17 dưới thời chúa Nguyễn, trở thành trường Quốc Tử Giám thời Tây Sơn (1786 - 1801) và là thiết chế giáo dục cao nhất của triều Nguyễn lò đào tạo quan chức, thúc đẩy việc học và luyện tài trong toàn quốc.
Sau cách mạng tháng 8 đến năm 1975, cố đô Huế là thủ phủ của miền Trung với các thiết chế cấp quốc gia như cơ quan đại diện chính quyền miền Nam ở Trung phần, Đại học Huế hình thành từ 1957, Bệnh viên Trung ương Huế từ 1894.
Từ sau ngày giải phóng, các thiết chế của vùng đất học và đào luyện tài năng ở Huế không ngừng được nâng cấp, mở rộng.
Huế là nơi có các cuộc vận động khuyến học diễn ra sôi nỗi như các phong trào Đông Kinh nghĩa thục, Đông du, Truyền bá quốc ngữ,... gắn với các phong trào đấu tranh cách mạng chống thực dân, đế quốc và tay sai, góp phần vào thành công của Cách mạng tháng 8/1945 và sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc.
Từ năm 1975 đến nay, các phong trào xóa mù chữ, phổ cập giáo dục và cuộc vận động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập đã gắn kết chặt chẽ với các phong trào thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc diễn ra rộng khắp, góp phần thực hiện thắng lợi các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; thúc đẩy sự nghiệp giáo dục - đào tạo hướng tới mục tiêu nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quê hương.
Điểm nỗi bật của các phong trào này và điểm riêng có của Huế là: bên cạnh các cuộc vận động sôi nỗi nhằm canh tân đất nước của Duy Tân Hội và phong trào Đông Du (1904 - 1909), đã xuất hiện phong trào Nữ công học hội thành lập vào 15/6/1926 nhằm cổ động cho việc giáo dục trẻ em, gia đình và phụ nữ.
Nử sử Đạm Phương, người khởi xướng phong trào được xem là người sáng lập và xác lập ngành gia đình học, phụ nữ học và giáo dục mầm non Việt Nam.
Với vai trò, vị trí quan trọng của quốc gia, cố đô Huế là nơi hội tụ và đào luyện nhiều nhân tài có những cống hiến lớn lao cho đất nước, tiêu biểu là những nhà yêu nước và những nhà khoa học tiêu biểu như Nguyễn Tri Phương, Phan Bội Châu, Nguyễn Tất Thành, Huỳnh Thúc Kháng, Đào Duy Anh, Lê Duẫn, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Tôn Thất Tùng, Hồ Đắc Di, Đặng Văn Ngữ,...
Chính trên mảnh đất khuyến học “màu mỡ” này, mầm mống của tổ chức Hội Khuyến học trong thời kỳ đổi mới đã xuất hiện đầu tiên ở thôn ven biển Diên Lộc, xã Phú Diên vào 20/4/1990 và xã Quảng Vinh (huyện Quảng Điền cũ) nay là xã Đan Điền vào 1/7/1995.
Ngày 04/08/1997, Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) ban hành Quyết định số 1888/QĐ-UBND cho phép thành lập Hội Khuyến khích và hổ trợ phát triển giáo dục tỉnh và công nhận Ban chấp hành lâm thời của Hội. Tiến sĩ Nguyễn Đình Ngộ, nguyên Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh làm Chủ tịch hội, có địa chỉ văn phòng ở số 28 đường Nguyễn Tri Phương, TP Huế. Việc thành lập Hội Khuyến học tỉnh (nay là thành phố Huế) là nhằm đáp ứng nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, thúc đẩy sự nghiệp giáo dục - đào tạo, góp phần xây dựng Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) xứng đáng là một trung tâm giáo dục - đào tạo, trung tâm y tế chuyên sâu, trung tâm văn hóa du lịch của miền Trung và cả nước. Đến nay, Hội Khuyến học thành phố đã trải qua bốn lần Đại hội:
- Đại hội lần thứ I nhiệm kỳ 2003 – 2008 được tổ chức vào tháng 7/2003 bầu đồng chí Nguyễn Đình Ngộ tái giữ chức Chủ tịch.
- Đại hội lần thứ II nhiệm kỳ 2008 – 2013 được tổ chức tháng 9/2008 bầu đồng chí Nguyễn Văn Mễ, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND tỉnh làm Chủ tịch hội.
- Đại hội lần thứ III nhiệm kỳ 2014 – 2019 được tổ chức tháng 5/2014 bầu đồng chí Nguyễn Văn Mễ tiếp tục giữ chức vụ Chủ tịch hội.
- Đại hội lần thứ IV nhiệm kỳ 2019 – 2024 được tổ chức tháng 2/10/2019 bầu đồng chí Nguyễn Văn Mễ tiếp tục giữ chức vụ Chủ tịch hội. Đến tháng 4/2022 đồng chí Nguyễn Văn Mễ xin thôi chức Chủ tịch Hội theo nguyện vọng cá nhân, bầu đồng chí Phan Công Tuyên, nguyên UV BTC Tỉnh ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy giữ chức vụ Chủ tịch.
Nhờ sự quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ của Trung ương Hội, của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố và các cấp, các ngành trong tỉnh, sự nỗ lực vượt bậc của cán bộ, hội viên qua các thời kỳ, công tác khuyến học của tỉnh nhà đã thu được những thành tựu quan trọng:
Đến nay, Toàn thành phố hiện nay có 9/9 Hội Khuyến học cấp huyện, 133/133 Hội khuyến học cơ sở cấp xã (giảm 8 Hội cấp xã vì chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính theo Nghị quyết 1314/NQ-QH15 của Quốc hội), 1537 chi hội (tăng 12 chi hội), 846 ban khuyến học. Tổng toàn thành phố có 208.980 hội viên /1.254.589 tổng dân số, đạt tỷ lệ hơn 16,6 % dân số, trong đó có 29.865 đảng viên.. Đã có 04 đơn vị là Trường Cao Đẳng nghề Du lịch, Phân hiệu trường Cao đẳng xây dựng Công trình đô thị tại Huế, Trường Cao đẳng Huế, Trường Đại học Phú Xuân đã thành lập tổ chức hội; ngoài ra đã phát triển thêm ở tổ chức hội ở Cơ sở Bảo trợ xã hội chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt chùa Đức Sơn.
Các phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập mà trọng tâm là phong trào học tập tư tưởng, đao đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh; cuộc vận động xây dựng gia đình, dòng họ, đơn vị, cộng đồng khuyến học và phong trào học tập suốt đời, nhân rộng các mô hình gia đình, dòng họ, đơn vị, cộng đồng học tập theo Quyết định 387/QĐ-TTg và mô hình Công dân học tập theo Quyết định 677/QĐ-TTg đã có nhiều kết quả tích cực.
Kết quả triển khai đến hết năm 2024 như sau:
- 219.489/324.411 gia đình đăng ký, đạt tỷ lệ 67,66 %; có 200.386/324.411 gia đình đạt danh hiệu “Gia đình học tập”, đạt tỷ lệ 61,77%
- 1.198/2.295 dòng họ (họ, phái, chi, nhánh) đăng ký, đạt tỷ lệ 52,2%; có 867/2.295 đạt danh hiệu “Dòng họ học tập”, đạt tỷ lệ 37,78 %.
- 956/1.150 cộng đồng đăng ký, đạt tỷ lệ 76,17%; có 882/1.150 cộng đồng đạt danh hiệu “Cộng đồng học tập” cấp cơ sở, đạt tỷ lệ 76,7%.
- 694/750 đơn vị đăng ký, đạt tỷ lệ: 92,53%; có 656/750 Đơn vị đạt danh hiệu “Đơn vị học tập”, đạt tỷ lệ 87,47%.
- 414.197/998.724 công dân từ 16 tuổi trở lên đăng ký, đạt tỷ lệ 41,47%. Có 342.035/998.724 công dân danh hiệu “Công dân học tập” ”, đạt tỷ lệ 34,25 %. Trong đó gồm:
+ 166.528/213.643 đối tượng thuộc Nhóm 1, chiếm tỷ lệ: 30,28 %;
+ 103.776/270.628 đối tượng thuộc Nhóm 2, chiếm tỷ lệ: 33,02 %;
+ 63.292/139.670 đối tượng thuộc Nhóm 3, chiếm tỷ lệ: 45,32 %;
+ 22.867/38.463 đối tượng thuộc Nhóm 4, chiếm tỷ lệ: 59,45 %.
Hội còn sát cánh với ngành giáo dục - đào tạo trong tất cả các hoạt động trong và ngoài trường học; đặc biệt là trong phong trào “Xóa mù chữ và phổ cập giáo dục”, phong trào “dạy tốt, học tốt”, xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực”,không ngừng tăng cường cơ sở vật chất của các trường học; thường xuyên động viên , giúp đỡ học sinh sinh viên nghèo hiếu học; chăm lo bồi dưỡng tài năng trẻ và hỗ trợ cho những giáo viên dạy giỏi, có nhiều cống hiến. Đồng thời đã phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục và đào tạo trong quá trình xây dựng, củng cố và phát huy vai trò của 133/133 TTHTCĐ cấp xã.
Các cấp hội còn tổ chức tốt các hoạt động hợp tác với các cơ quan, đơn vị trong phong trào thi đua yêu nước, phong trào xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh; góp phần vào việc hoàn thành các nhiệm vụ kinh tế - xã hội của kế hoạch hàng năm và 5 năm; phối hợp ngày càng chặt chẽ với Mặt trận, các đoàn thể; với Đại học Huế, Đại học Phú Xuân, với các cơ quan thông tin, báo chí trong các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập và đang tích cực triển khai Nghị quyết số 52/NQ/TƯ của Bộ Chính trị về ứng dụng những thành tựu của cách mạng công nghệ lần thứ tư nhằm góp phần xây dựng nền kinh tế số và xã hội số.
Trong 28 năm từ 1997 - 2025, các cấp hội đã xây dựng quĩ khuyến học được hơn 400 tỉ đồng, chưa kể các khoản đóng góp hàng chục tỉ đồng bằng hiện vật, cấp được hơn 800.000 suất học bổng và trao thưởng cho học sinh sinh viên nghèo, những tài năng trẻ, giáo viên dạy giỏi...
Các cấp hội còn tranh thủ được các nguồn tài trợ lớn từ các tổ chức Đông Tây Hội Ngộ, Vòng Tay Thái Bình, Học bổng “Tiếp sức đến trường” của Báo Tuổi trẻ, Học bổng Huế Hiếu học, Học bổng Odon Vallet, Học bổng của Công ty Phát triển Phú Mỹ Hưng, Quỹ Thiện Tâm, Tập đoàn dầu khí, Tập đoàn Viettel, Hội Tuổi thơ Hy Vọng (Enfence d’espoir) nhiều doanh nghiệp và nhiều tổ chức ONG khác…
Nhiều tổ chức hội và cán bộ, hội viên đã vinh dự nhận được nhiều phần thưởng cao quý gồm: 01 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ,11 Cờ thi đua xuất sắc, 168 Bằng khen, 1 Giải thưởng Khuyến học Việt Nam của Trung ương Hội và 86 Bằng khen của UBND tỉnh.
Điển hình là Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi Đức Sơn, các huyện hội Quảng Điền, Phú Lộc, Nam Đông (cũ), các phường Hương An, Long Hồ; xã Thanh Thủy, phường Phú Bài; phường Phong Dinh; phường Phú Mỹ Thượng, phường Hóa Châu, trường THPT Phan Đăng Lưu (Phú Vang); phường Kim Trà; xã A Lưới 1..
Phấn khởi, tự hào trước những thành tựu đạt được, Thành hội bày tỏ lời cảm ơn chân thành đến các cấp lãnh đạo của Trung ương và địa phương; cảm ơn các cơ quan, đoàn thể, hệ thống thông tin báo chí, các nhà hảo tâm và các tầng lớp nhân dân đã luôn đồng hành với hội khuyến học. Hội Khuyến học tỉnh nhà luôn ghi nhận và biết ơn những cán bộ, hội viên của hội qua các thời kỳ đã phấn đấu không mệt mỏi để cho sự nghiệp khuyến học thành phố từng bước đơm hoa kết trái.
Toàn thể cán bộ, hội viên khuyến học thành phố Huế nguyện không ngừng nỗ lực phấn đấu để thực hiện tốt chương trình hoạt động của Hội trong những năm tiếp theo, góp phần triển khai có kết quả Chỉ thị 11/CT-TƯ của Bộ Chính trị Khóa X, Kết luận 49-KL/TW của Ban Bí thư, các Quyết định 387/QĐ-TTg, 677/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Hội Khuyến học Việt Nam, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, Chỉ thị 05/CT-TU của Thường vụ Thành ủy; và các văn bản chi đạo của Ủy ban nhân dân thành phố nhằm đưa phong trào khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập ở thành phố Huế tiến lên một bước mới, phát triển mạnh mẽ, toàn diện về mọi mặt.